Ballistische beglazing voor speciaal beschermde voertuigen: EN 1063, VPAM en BR- en VR-klassen

Ballistische beglazing voor speciaal beschermde voertuigen is kogelwerende beglazing die moet worden afgestemd op het vereiste beschermingsniveau, het voertuig en de specifieke inbouwsituatie. Dit artikel licht de klassen volgens DIN EN 1063 en VPAM-BRV toe, plaatst de veelgebruikte aanduidingen B4, B6 en B7 in de juiste context en behandelt belangrijke aspecten van splinterbescherming, systeemintegratie, retrofit en de inkoop van ballistische beglazing.

Hiermee worden geen schermbeschermers voor smartphones bedoeld. Technisch gaat het om ballistische of kogelwerende beglazing – ook wel kogelwerend glas, beschietingswerend glas of transparante bepantsering genoemd. Dergelijke beglazing wordt toegepast in speciaal beschermde voertuigen, gepantserde voertuigen en andere veiligheids- en defensiegerelateerde toepassingen.

Inhoud

• Hoe ballistische beglazing werkt
• EN 1063 of VPAM: welk normenkader geldt waarvoor?
• BR1 tot BR7 volgens DIN EN 1063
• VR1 tot VR10 volgens VPAM-BRV
• B4, B6 en B7 correct interpreteren
• Andere relevante normen en richtlijnen
• Hoe ballistisch glas wordt getest
• Splinterbescherming bij ballistisch glas
• Dikte en gewicht
• Glas, frame en afdichting als systeem
• Reproductie zonder tekening
• Wat ballistische beglazing kost
• Welke gegevens nodig zijn voor een aanvraag
• Veelgestelde vragen

Hoe ballistische beglazing werkt

Ballistisch glas is niet simpelweg één bijzonder dikke ruit, maar een composietmateriaal. De beschermende werking ontstaat door een gedefinieerde laagopbouw die de energie van een inslaand projectiel absorbeert en verdeelt.

De buitenste, hardere lagen zijn bedoeld om het projectiel te vervormen en al vroeg energie te absorberen. Daarachter liggende glas- en polymeerlagen verdelen de belasting en houden fragmenten binnen het laminaat.

Afhankelijk van het ontwerp kunnen floatglas, chemisch versterkt glas of borosilicaatglas worden toegepast. Als tussenlagen worden bijvoorbeeld polyvinylbutyral (PVB), thermoplastisch polyurethaan (TPU) of ionoplasten gebruikt. Bij bijzondere eisen aan de splinterbescherming aan de achterzijde kan aanvullend aan de binnenzijde polycarbonaat worden toegepast.

De mechanische koppeling tussen de lagen is van doorslaggevend belang. Temperatuurschommelingen, vocht, ongeschikte opslagomstandigheden of fouten bij laminering en randverbinding kunnen delaminatie veroorzaken. Dit kan de optische kwaliteit en levensduur beïnvloeden en wordt bij ernstige schade ook relevant voor de technische beoordeling van de beschermende werking.

EN 1063 of VPAM: welk normenkader geldt waarvoor?

“Kogelwerend glas” is geen voldoende technische specificatie. Een eis wordt pas technisch betrouwbaar wanneer het toepasselijke testkader, de weerstands- of beschermingsklasse, de gedefinieerde testmunitie en de concrete inbouwsituatie gezamenlijk zijn vastgelegd.

DIN EN 1063 behandelt de beproeving en classificatie van de kogelwerendheid van speciale veiligheidsbeglazing. Ten tijde van de technische controle van dit artikel in september 2026 vermeldde DIN Media DIN EN 1063:2000-01 nog steeds als de actuele Duitse uitgave.

VPAM-BRV is daarentegen een beproevingsrichtlijn voor speciaal beveiligde voertuigen. VPAM vermeldt momenteel versie 3 van 15-03-2021. Deze wordt toegepast in combinatie met VPAM-APR versie 3, eveneens van 15-03-2021. VPAM-APR beschrijft de algemene uitgangspunten voor ballistische materiaal-, constructie- en productbeproevingen; VPAM-BRV concretiseert deze eisen voor speciaal beveiligde voertuigen.

Meer over onze dienstverlening vindt u onder Defensietechniek & militaire technologie bij Trade World One..

BR is niet hetzelfde als VR

Dit verschil is cruciaal voor technische inkoop:

BR-klassen volgens EN 1063 beschrijven de geteste kogelwerendheid van een beglazing. VR-klassen volgens VPAM-BRV beschrijven een speciaal beveiligd voertuig als compleet systeem.

Een beglazing van klasse BR6 maakt van een voertuig dus niet automatisch een voertuig van klasse VR6.

Bij een speciaal beveiligd voertuig is het glas slechts één onderdeel van het beschermingssysteem. Ook deuren, stijlen, carrosseriestructuur, dorpels, voegen, overlappingen, frames en de overgangen tussen transparante en niet-transparante beschermingszones zijn relevant. VPAM-BRV schrijft daarom beproevingen voor van de constructieve zones die de totale beschermende werking van het voertuig bepalen.

Een volgens EN 1063 geclassificeerde ruit is daarmee een gekwalificeerd component – nog geen classificatie van het volledige voertuig.

Bij VPAM telt niet alleen de versie van de richtlijn

Bij toepassing van VPAM-richtlijnen moet niet uitsluitend naar de vermelde versie worden gekeken. VPAM-BRV noemt VPAM-besluiten expliciet als mede van toepassing zijnde documenten, en ook VPAM-APR verwijst naar aanvullende besluiten en vervolgdocumenten.

Voor de technische beoordeling is daarom de op dat moment geldende combinatie van richtlijn, revisiestatus en relevante VPAM-besluiten van belang.

Meer over onze dienstverlening vindt u onder Defensietechniek & militaire technologie bij Trade World One..

BR1 tot BR7 volgens DIN EN 1063

DIN EN 1063 deelt kogelwerende beglazing in verschillende weerstandsklassen in. De BR-klassen lopen van een gedefinieerde kleinkaliberdreiging tot geweermunitie met harde kern.

Klasse	Testdreiging	Indeling
BR1	.22 Long Rifle	Kleinkaliberdreiging
BR2	9 × 19 mm	Handvuurwapendreiging
BR3	.357 Magnum	Verhoogde handvuurwapendreiging
BR4	.44 Remington Magnum	Hoge handvuurwapendreiging
BR5	5,56 × 45 mm	Geweerdreiging
BR6	7,62 × 51 mm, zachte kern	Verhoogde geweerdreiging
BR7	7,62 × 51 mm, harde kern	Dreiging met harde kern

EN 1063 kent daarnaast de klassen SG1 en SG2 voor gedefinieerde hagelgeweerdreigingen. Deze vormen geen voortzetting van de BR-schaal, omdat andere testmunitie wordt gebruikt.

De tabel dient ter oriëntatie. Voor aanbesteding, inkoop en beproeving zijn de volledige parameters van de norm bepalend. Daaronder vallen onder meer projectieluitvoering, projectielmassa, impactsnelheid, schietafstand en trefferschikking.

De aanduiding van de weerstandsklasse wordt bovendien aangevuld met een beoordeling van de splinterafgifte aan de achterzijde. De aanduidingen S en NS worden verderop in het gedeelte over splinterbescherming toegelicht.

VR1 tot VR10 volgens VPAM-BRV

VPAM-BRV is een belangrijke beproevingsrichtlijn voor speciaal beveiligde voertuigen. De voertuigklassen VR1 tot VR10 zijn gekoppeld aan de overeenkomstige testniveaus van VPAM-APR.

Voertuigklasse	Testniveau	Testdreiging – vereenvoudigd
VR1	1	.22 Long Rifle
VR2	2	9 mm Luger
VR3	3	9 mm Luger, hogere testsnelheid
VR4	4	.357 Magnum und .44 Remington Magnum
VR5	5	Gedefinieerde .357 Magnum-testdreiging
VR6	6	7,62 × 39 mm, ijzeren kern
VR7	7	5,56 × 45 mm en 7,62 × 51 mm
VR8	8	7,62 × 39 mm, harde kern
VR9	9	7,62 × 51 mm, harde kern
VR10	10	7,62 × 54 R, harde kern

De volledige testvoorwaarden zijn vastgelegd in VPAM-APR. Bij bepaalde testniveaus worden meerdere dreigingen meegenomen.

Het belangrijkste blijft:

De VR-klasse beoordeelt niet alleen het ballistische glas, maar de beschermende werking van het speciaal beveiligde voertuig als geheel.

B4, B6 en B7 correct interpreteren

Bij speciaal beveiligde voertuigen, in oudere offertedocumentatie en op de markt voor gebruikte voertuigen komen aanduidingen zoals B4, B4+, B6 of B7 nog steeds voor.

Eén punt is daarbij bijzonder belangrijk:

Deze B-aanduidingen zijn geen normatief gedefinieerde voertuigweerstandsklassen.

Rudolf Frieß, destijds hoofd van het Beschussamt Ulm, wijst er in zijn vakartikel “Beproeving van ballistisch materiaal voor speciaal beveiligde voertuigen” uitdrukkelijk op dat de veelgebruikte aanduidingen B4, B4+, B6 en B7 als weerstandsklassen niet op een norm of richtlijn zijn gebaseerd.

Dit is relevant voor de inkoop, omdat B-aanduidingen in de markt vaak worden gebruikt alsof ze rechtstreeks naar de huidige BR- of VR-klassen kunnen worden vertaald.

Een dergelijke 1-op-1-omrekening is technisch niet betrouwbaar.

Testmethoden, testmunitie, projectielsnelheid, trefferschikking, aanvalshoek, geteste voertuigzones en andere testvoorwaarden kunnen van elkaar verschillen.

Voor een betrouwbare beoordeling van een concreet speciaal beveiligd voertuig zijn daarom altijd het onderliggende testrapport, de daadwerkelijk toegepaste testrichtlijn, de testmunitie en de geteste voertuigopbouw bepalend.

Kort gezegd: B4, B6 en B7 kunnen in de markt worden gebruikt als aanduiding voor een verondersteld dreigingsniveau, maar zijn geen vervanging voor een duidelijk gedocumenteerde BR- of VR-classificatie.

Andere relevante normen en richtlijnen

Afhankelijk van de toepassing, het voertuig en de doelmarkt kunnen naast DIN EN 1063 en VPAM ook andere normen en testsystemen relevant zijn.

Norm / systeem	Typisch toepassingsgebied
EN 1522 / EN 1523	Kogelwerendheid van ramen, deuren, afsluitingen en vergelijkbare constructies
STANAG 4569	Beschermingseisen voor militaire of gepantserde voertuigen
NIJ	Amerikaanse test- en classificatiemethoden
UL 752	Amerikaanse classificatie van kogelwerende componenten

Deze systemen mogen niet via vereenvoudigde omrekentabellen aan elkaar gelijk worden gesteld.

Verschillende normenkaders kunnen verschillende testmunitie, snelheden, trefferschikkingen, aanvalshoeken en beoordelingsmethoden voorschrijven.

Een internationale aanvraag moet daarom eerst worden teruggebracht tot een duidelijk gedefinieerd dreigings- en testprofiel.

Wordt DIN EN 1063 herzien?

In 2019 werd een herzieningsontwerp gepubliceerd als prEN 1063:2019 respectievelijk DIN EN 1063:2019-10.

Ten opzichte van DIN EN 1063:2000-01 voorzag het ontwerp onder meer in nieuwe testmunitie voor BR3, een extra geweerklasse KS en duidelijker gedefinieerde uitbreidingsregels.

Belangrijk voor actuele aanbestedingen:

Het ontwerp uit 2019 heeft DIN EN 1063:2000-01 tot nu toe niet vervangen. In september 2026 vermeldde DIN Media DIN EN 1063:2000-01 nog steeds als de actuele norm.

Hoe ballistisch glas wordt getest

Een ballistische beproeving is geen vrije praktijktest. Het toepasselijke normenkader definieert onder meer:

• Testmunitie en projectieltype
• Projectielmassa
• Impactsnelheid
• Schietafstand
• Impactpunten
• Afstand tussen treffers
• Aantal treffers
• Beoordeling van doorschot
• Beoordeling van splinterafgifte aan de achterzijde

Drie treffers in een gedefinieerde driehoek volgens EN 1063

Voor de BR-klassen volgens EN 1063 worden drie proefstukken getest. Op elk proefstuk worden drie gecontroleerde schoten afgevuurd in een gelijkzijdige driehoek met een zijlengte van 120 mm.

Deze gedefinieerde testopstelling is belangrijk: een weerstandsklasse is niet gebaseerd op het feit dat een ruit “op de een of andere manier drie schoten heeft doorstaan”. Munitie, snelheid, afstand, trefpositie en andere testvoorwaarden zijn vastgelegd.

Aanvalshoek bij voertuigbeproeving

Bij een speciaal beveiligd voertuig komt daar nog een extra beoordelingsniveau bij.

VPAM-BRV definieert de aanvalshoek via de helling van het wapen van 0° tot 90° en de positie van het voertuig ten opzichte van de vuurlijn van 0° tot 360°.

Dit maakt duidelijk waarom niet alleen grote oppervlakken, maar ook overgangen, voegen en constructief kritieke zones bepalend zijn voor de beschermende werking.

Wat betekent Multi-Hit?

Multi-Hit beschrijft de belasting van een beschermingssysteem door meerdere treffers die dicht bij elkaar liggen.

De eerste treffer heeft het materiaal en het laminaat lokaal al veranderd. Volgende treffers werken daardoor in op een reeds beschadigde zone.

VPAM-BRV definieert zowel het standaard driehoekige schotpatroon als de Multi-Hit-beproeving met drie treffers waarvan het trefpatroon een gelijkzijdige driehoek vormt.

Bij ballistisch glas beïnvloeden daarnaast de laagopbouw, ruitgeometrie, afstand tot de rand, framestijfheid en inbouwsituatie het gedrag bij meerdere treffers.

Welke rol spelen proefhuizen en testinstituten?

Ballistische beschermingssystemen worden onderzocht door daarvoor gekwalificeerde testinstituten.

Afhankelijk van het normenkader en de testopdracht kunnen dit officiële proefhuizen zijn, maar ook andere geaccrediteerde of erkende instituten.

Voor technische inkopers betekent dit:

Aanduidingen als “kogelwerend” of “kogelvrij” moeten zijn gebaseerd op een controleerbaar testrapport, een classificatie of een andere duidelijk gedefinieerde onderbouwing.

Trade World One is een technische inkoop- en oplossingspartner – geen proefhuis en geen onafhankelijk testinstituut.

Splinterbescherming bij ballistisch glas

Een projectiel hoeft de beglazing niet volledig te doorboren om aan de beschermde zijde gevaar te veroorzaken.

Bij impact kunnen glas- of materiaalfragmenten loskomen van de achterzijde van het laminaat. Deze fragmentafgifte aan de achterzijde wordt vaak spall of splinterafgifte genoemd.

Dit effect is vooral bij voertuigen relevant, omdat zich direct achter de beglazing personen kunnen bevinden.

DIN EN 1063 maakt daarom onderscheid tussen:

NS – geen overeenkomstige splinterafgifte: De hiervoor bedoelde splinterindicator wordt tijdens de beproeving niet overeenkomstig geperforeerd.

S – splinterafgifte: Tijdens de beproeving wordt overeenkomstige splinterafgifte aan de achterzijde vastgesteld.

Een volledige classificatie kan daarom bijvoorbeeld BR6 NS luiden en niet alleen BR6.

In oudere documenten en delen van de branchepraktijk komen daarnaast de afkortingen SF voor “splintervrij” en SA voor “splinterafgifte” voor. DIN EN 1063 gebruikt de aanduidingen S en NS.

Afhankelijk van de systeemopbouw kunnen bijvoorbeeld binnenliggende polycarbonaatlagen worden toegepast om het risico op splinterafgifte aan de achterzijde te verminderen.

Dikte en gewicht

Hoe dik is ballistisch glas?

Er bestaat geen algemeen geldende millimeterwaarde voor een bepaalde BR-klasse.

DIN EN 1063 definieert de te behalen beschermingsprestatie en de testvoorwaarden, niet een verplichte glasopbouw. Verschillende materiaalcombinaties kunnen daarom dezelfde weerstandsklasse bereiken met sterk uiteenlopende diktes en oppervlaktegewichten.

Openbaar gedocumenteerde producten van fabrikanten laten deze bandbreedte zien:

Een Hammerglass-opbouw met classificatie BR6-NS wordt opgegeven met 39 mm dikte en 90 kg/m². sedak vermeldt daarentegen 71 mm en 171 kg/m² voor een eveneens als BR6-NS geclassificeerde opbouw.

Voor BR7-NS vermeldt SILATEC voor een gepubliceerde opbouw 60 mm en 130 kg/m², terwijl sedak voor BR7-NS 82 mm en 196 kg/m² opgeeft.

Deze waarden zijn geen normatieve voorschriften en ook geen productwaarden van Trade World One. Ze laten uitsluitend aan de hand van openbaar gedocumenteerde fabrikantvoorbeelden zien hoe verschillend technisch geteste opbouwen binnen dezelfde weerstandsklasse kunnen zijn uitgevoerd.

Bovendien kunnen glasopbouwen voor gebouwen of standaardproducten niet automatisch worden toegepast op voertuigbeglazing.

De concrete dikte hangt onder meer af van:

• Vereiste beschermingsprestatie
• Onderliggend dreigingsprofiel
• Glastypen en aantal glaslagen
• Polymeertussenlagen
• Aandeel polycarbonaat
• Multi-Hit-eisen
• Ruitgrootte en kromming
• Optische eisen
• Randopbouw
• Inbouwsituatie
• Temperatuur- en verouderingseisen

Voor de inkoop is daarom niet een algemene millimeterwaarde bepalend, maar de concrete opbouw waarvoor de vereiste beschermingsprestatie is aangetoond.

Trade World One koopt en levert ballistische beglazing projectspecifiek volgens de technische eisen van de klant.

Hoe zwaar is ballistisch glas?

Ook het gewicht kan niet algemeen uit een BR- of VR-klasse worden afgeleid.

Bij speciaal beveiligde voertuigen wordt het oppervlaktegewicht een belangrijke integratieparameter.

Een zwaardere ruit kan invloed hebben op:

• Frame en raamfalz
• Scharnieren
• Deurkinematica
• Raamheffers en hefmechanismen
• Afdichtingen
• Zwaartepunt
• Toegestane voertuigmassa
• Aslasten

Wanneer de klant een maximaal oppervlaktegewicht of een maximale ruitdikte voorschrijft, kan deze eis onderdeel worden van de inkoopspecificatie en technische uitwerking.

Voor gewichtsgevoelige speciale toepassingen kunnen bovendien alternatieve materiaalconcepten met transparante keramieken zoals spinel of ALON relevant zijn.

Glas, frame en afdichting als systeem

Constructief gezien houdt ballistisch glas niet op bij de buitenrand van de ruit.

In een reële dreigingssituatie treft een projectiel niet uitsluitend het midden van de ruit. Randzones, voegen en overgangen tussen transparante en niet-transparante bepantsering zijn daarom essentiële onderdelen van het systeemontwerp.

Glas, frame, sponning, afdichting en bevestiging moeten als één samenhangend systeem worden beschouwd.

Ongeschikte lijmen of elastomeren kunnen bovendien de randverbinding beïnvloeden en op langere termijn delaminatie of andere materiaalschade bevorderen.

Waar nodig kijkt Trade World One daarom niet alleen naar de beglazing zelf, maar ook naar geschikte afdichtingen, bevestigingen en noodzakelijke aanpassingen in de context van de concrete inbouwsituatie.

Optische kwaliteit

De beschermende werking is niet de enige veiligheidsrelevante eigenschap van voertuigbeglazing.

De bestuurder moet onder uiteenlopende licht- en weersomstandigheden betrouwbaar zicht hebben.

Bij complexe en dikke gelamineerde glasconstructies kunnen onder meer de volgende factoren relevant worden:

• Eigen kleuring
• Optische vervorming
• Doppelbilder
• Reflexionen
• reduzierte Lichttransmission

Je nach Anforderung kann Low-Iron- beziehungsweise Weißglas eingesetzt werden, um die Eigenfärbung des Verbundes zu reduzieren und die Lichttransmission zu verbessern.

Heizung, Sensorik und EMV

Frontscheiben benötigen in vielen Anwendungen elektrische Heizungen.

Die erforderlichen Leitstrukturen müssen so in den Verbund integriert werden, dass sie den Herstellungsprozess und die thermischen sowie mechanischen Belastungen im späteren Betrieb dauerhaft überstehen.

Je nach Anwendung können darüber hinaus segmentierte Heizfelder, Sensorfunktionen oder EMV-relevante Funktionsschichten erforderlich sein.

Delamination

Delamination gehört zu den typischen Schadensbildern komplexer Verbundverglasungen.

Dabei lösen sich einzelne Schichten lokal voneinander. Einflussfaktoren können Feuchtigkeit, Temperaturwechsel, Materialunverträglichkeiten, Randbeschädigungen oder ungeeignete Lager- und Einsatzbedingungen sein.

Bei einer ballistischen Verglasung ist Delamination nicht ausschließlich eine optische Frage. Die definierte mechanische Kopplung der einzelnen Schichten ist Bestandteil des Verbundsystems.

Eine deutlich delaminierte Scheibe in einem Sonderschutzfahrzeug sollte deshalb fachlich bewertet werden.

Lagerung und Versorgungssicherheit

Ballistische Verglasung ist keine beliebige Lagerware.

Zwischenlagen, Randverbünde und Verklebungen können auf Feuchtigkeit, UV-Strahlung und ungeeignete Lagerbedingungen reagieren. Gleichzeitig können die Wiederbeschaffungszeiten spezieller Verglasungen erheblich sein.

Trade World One verfügt über rund 1.500 m² kontrolliertes Lagerumfeld mit definierten Prozessen zur Bestandsrotation und dokumentierter Überwachung.

Gerade bei obsoleten Fahrzeugplattformen kann die gezielte Bevorratung kritischer Ersatzverglasungen sinnvoll sein.

Reproductie zonder tekening

Viele Sonderschutz- und Spezialfahrzeuge bleiben länger im Einsatz als die ursprünglichen Ersatzteilprogramme ihrer Hersteller.

Dann entsteht ein typisches Beschaffungsproblem: Eine Front-, Seiten- oder Heckscheibe muss ersetzt werden, der ursprüngliche OEM liefert das Bauteil jedoch nicht mehr oder eine belastbare Zeichnung ist nicht vorhanden.

In solchen Fällen kann die vorhandene Scheibe als Referenzbauteil dienen.

Trade World One arbeitet dafür nach Bemusterung. Die Geometrie des Bauteils wird digital erfasst und kann mittels 3D-Scan in CAD rekonstruiert werden.

Ein typischer Projektablauf:

1. Analyse des vorhandenen Bauteils und des Schadensbildes
2. digitale Geometrieaufnahme beziehungsweise 3D-Scan des Referenzbauteils
3. Rekonstruktion der Geometrie in CAD
4. Prüfung von Schutzanforderung, Bauraum und zulässigem Gewicht
5. Definition des geeigneten ballistischen Verglasungsaufbaus
6. Fertigung eines Erstmusters beziehungsweise Prototyps
7. erforderliche Prüf- und Dokumentationsschritte
8. Serien- und Ersatzteilversorgung sowie bei Bedarf Bevorratung

Messstrategie, Projektlaufzeit und Prüfaufwand werden projektspezifisch festgelegt.

Kann beim Retrofit eine höhere Schutzklasse realisiert werden?

Eine höhere Schutzanforderung kann technisch geprüft werden. Sie darf jedoch nicht allein auf die Verglasung reduziert werden.

Eine leistungsfähigere Scheibe kann mehr Bauraum benötigen, ein höheres Gewicht besitzen oder andere Anforderungen an Rahmen, Überdeckungen, Dichtungen, Befestigungen und Türmechanik stellen.

Eine höher klassifizierte Verglasung führt deshalb nicht automatisch zu einer höheren VR-Klassifizierung des gesamten Fahrzeugs.

Dokumentation und Rückverfolgbarkeit

Bei sicherheitskritischen Komponenten endet die Beschaffung nicht mit der physischen Lieferung.

Materialnachweise, Prüfberichte, Erstmusterunterlagen, Rückverfolgbarkeit und eindeutig definierte Bauteilstände können für Betreiber und Integratoren genauso relevant sein wie die Verglasung selbst.

Trade World One unterstützt unter anderem mit Dokumentation nach EN 10204, Erstmusterprüfberichten und bauteilbezogener Rückverfolgbarkeit entlang der vereinbarten Qualitäts- und Lieferprozesse.

Wat ballistische beglazing kost

Ein pauschaler Quadratmeterpreis ist bei Panzerglas für Sonderschutzfahrzeuge selten belastbar.

Kostenfaktor	Warum er relevant ist
Schutzanforderung	Anspruchsvollere Bedrohungsprofile können Material-, Fertigungs- und Prüfaufwand erhöhen.
Scheibengeometrie	Gebogene und dreidimensional geformte Verglasungen sind aufwendiger als ebene Bauteile.
Stückzahl	Werkzeug-, Rüst- und Engineeringkosten verteilen sich bei Kleinserien auf weniger Teile.
Reverse Engineering	Fehlen CAD-Daten oder Zeichnungen, entsteht zusätzlicher Aufwand für Aufnahme und Rekonstruktion.
Erstmuster und Prüfung	Prototypen-, Erstmuster- und gegebenenfalls Beschussprüfungen sind eigenständige Projektpositionen.
Funktionsintegration	Heizung, Sensorik, EMV oder besondere Beschichtungen erhöhen die Komplexität.
Optische Anforderungen	Low-Iron-Glas, definierte Transmissionswerte oder enge Verzerrungsgrenzen beeinflussen den Aufbau.
Dokumentation	Rückverfolgbarkeit, Zeugnisse und Erstmusterunterlagen verursachen zusätzlichen Aufwand.
Rahmen und Dichtungen	Bei Retrofit-Projekten können angrenzende Komponenten Bestandteil der Lösung werden.

Bei einer Nachfertigung ohne vorhandene Zeichnung kann der einmalige Engineering-Aufwand einen relevanten Teil der ersten Lieferung ausmachen.

Welke gegevens nodig zijn voor een aanvraag

„Wir benötigen eine Panzerglasscheibe BR6“ reicht für eine technisch belastbare Anfrage noch nicht aus.

Benötigte Information	Beispiele
Norm / Prüfrichtlinie	DIN EN 1063, VPAM-BRV oder projektspezifische Vorgabe
Schutzanforderung	BR-Klasse der Verglasung beziehungsweise Schutzanforderung des Fahrzeugs
Splitteranforderung	beispielsweise S / NS nach EN 1063
Geometrie	Länge, Breite, vorhandene Dicke, Krümmung, Kontur
Inbouwsituatie	Rahmen, Falz, Randbreite, Überdeckungen, Dichtungen
Bauraum	maximal zulässige Dicke
Gewicht	maximal zulässiges Scheiben- oder Flächengewicht
Optische Anforderungen	Transmission, Verzerrung, Low-Iron-Anforderung
Zusatzfunktionen	Heizung, segmentierte Heizfelder, Sensorik, EMV
Ausgangsdaten	Zeichnung, CAD-Daten oder vorhandenes Muster
Dokumentation	vorhandene Prüfberichte, Zeugnisse, Erstmusterunterlagen
Bedarf	Stückzahl, Wiederholbedarf, gewünschte Bevorratung

Bei Retrofit-Projekten kommt eine zusätzliche Frage hinzu:

Soll lediglich ein vorhandenes Bauteil ersetzt werden oder soll das Schutzsystem konstruktiv verändert beziehungsweise neu ausgelegt werden?

Trade World One als technischer Beschaffungspartner

Trade World One unterstützt technische Einkäufer, Betreiber und Integratoren bei der Beschaffung und Versorgung mit Panzerglas, durchschusshemmendem Glas und ballistischer Verglasung für sicherheitskritische Anwendungen und Sonderschutzfahrzeuge.

Der Schwerpunkt liegt insbesondere dort, wo klassische Katalogbeschaffung nicht ausreicht: bei individuellen Geometrien, Bestandsplattformen, obsoleten Bauteilen und Projekten ohne vollständige OEM-Dokumentation.

Je nach Projekt umfasst der Ansatz:

• technische Spezifikation und Beschaffung ballistischer Verglasung
• Fertigung nach Bemusterung
• Reverse Engineering und 3D-Scan
• CAD-Rekonstruktion
• Abstimmung von Glas, Rahmen und Dichtung
• Erstmuster- und Prototypenprozesse
• Dokumentation und Rückverfolgbarkeit
• Ersatzteilversorgung
• Bevorratung kritischer Komponenten

Die Industrie-DNA dahinter stammt aus dem technischen Beschaffungsumfeld: Geschäftsführer Rainer Schieck bringt langjährige Erfahrung aus dem Einkauf bei Siemens und aus komplexen Großprojekten des Schienenverkehrs in den heutigen Beschaffungsansatz ein.

Das Ziel ist nicht, lediglich eine Scheibe aus einem Katalog auszuwählen, sondern eine technisch belastbare Lösung in ein reales System zu integrieren.

Veelgestelde vragen

Entspricht B6 der Klasse VR7?

Nein, nicht normativ. B6 ist eine im Markt weiterhin verwendete Bezeichnung, die als Fahrzeug-Widerstandsklasse auf keiner Norm oder Richtlinie basiert. Eine Einstufung als VR7 setzt eine entsprechende Prüfung und Klassifizierung des Fahrzeugs nach VPAM-BRV voraus.

Was bedeutet B7?

Auch B7 ist keine aktuelle normative VPAM-Fahrzeugklasse. Für eine belastbare technische Aussage müssen die tatsächlich angewandte Prüfrichtlinie, Prüfmunition, Prüfbedingungen und Fahrzeugdokumentation betrachtet werden.

Wie dick ist Panzerglas für BR6?

DIN EN 1063 schreibt keine allgemein gültige Dicke für BR6 vor. Öffentlich dokumentierte BR6-NS-Produkte zeigen beispielsweise sehr unterschiedliche Aufbauten. Diese Werte sind Produktbeispiele, keine Normwerte.

Was bedeuten S und NS?

S und NS beschreiben bei EN 1063 den rückseitigen Splitterabgang. In älteren Unterlagen finden sich dafür auch SF beziehungsweise SA.

Wat betekent Multi-Hit?

Multi-Hit beschreibt die Belastung eines Schutzsystems durch mehrere räumlich nahe Treffer.

Kann Panzerglas für alte Sonderschutzfahrzeuge nachgefertigt werden?

Ja, wenn Geometrie, Schutzanforderung und Einbausituation ausreichend erfasst werden können. Eine vorhandene Scheibe kann als Referenzbauteil dienen, digital vermessen und mittels 3D-Scan beziehungsweise CAD rekonstruiert werden.

Was tun, wenn keine Zeichnung der Panzerglasscheibe mehr vorhanden ist?

Eine vorhandene Scheibe kann als Muster aufgenommen werden. Anschließend werden Geometrie und Anschlussmaße digital rekonstruiert.

Kann beim Retrofit eine höhere Schutzklasse realisiert werden?

Eine höhere Schutzanforderung kann technisch geprüft werden. Die Entscheidung darf jedoch nicht an der Scheibe allein getroffen werden.

Ist eine delaminierte Panzerglasscheibe noch verwendbar?

Das lässt sich nicht allein anhand der optischen Erscheinung beantworten. Eine ausgeprägte Delamination sollte technisch bewertet werden.

Welche Rolle spielen Rahmen und Dichtungen?

Eine wesentliche. Die Verglasung muss konstruktiv mit Rahmen, Falz, Dichtung, Befestigung und angrenzender Panzerung zusammenwirken.

Fazit: Panzerglas ist keine Katalogware

Panzerglas für Sonderschutzfahrzeuge lässt sich nicht allein über einen Produktnamen, einen Millimeterwert oder eine Schutzklasse definieren.

Entscheidend sind Prüfregelwerk, Bedrohungsprofil, Splitterschutz, Verglasungsaufbau, Fahrzeugkonstruktion und Einbausituation.

DIN EN 1063 beschreibt die Durchschusshemmung einer Verglasung. VPAM-BRV betrachtet dagegen das sondergeschützte Fahrzeug als System. Die weiterhin verwendeten Begriffe B4, B6 und B7 sind keine normativen Ersatzbezeichnungen für diese heutigen Klassifizierungen.

Besonders anspruchsvoll wird die Versorgung, wenn ein Fahrzeug seit vielen Jahren im Einsatz ist, OEM-Quellen fehlen oder keine Zeichnungen mehr verfügbar sind. Dann werden Reverse Engineering, Werkstoff- und Systemverständnis, Dokumentation und Versorgungssicherheit genauso wichtig wie die Schutzanforderung selbst.

Trade World One verbindet diese Anforderungen mit technischer Beschaffungskompetenz – von der Spezifikation ballistischer Verglasung über Fertigung nach Bemusterung und geometrische Rekonstruktion bis zur Ersatzteilversorgung für bestehende Sonderschutz- und Spezialfahrzeuge.

Sprechen Sie mit uns

Sie benötigen Panzerglas beziehungsweise ballistische Verglasung für ein Sonderschutzfahrzeug, suchen Ersatz für eine obsolete Scheibe oder verfügen nicht mehr über die ursprüngliche Zeichnung?

Senden Sie uns die vorhandene Schutzanforderung, Angaben zum Fahrzeug und zur Einbausituation sowie – wenn verfügbar – Zeichnungen, Fotos oder Maße der Originalscheibe.

Gemeinsam klären wir, welche technische und beschaffungsseitige Lösung für Ihre Anwendung geeignet ist.

Anfrage zu Panzerglas und ballistischer Verglasung stellen

Bronnen

• Deutsche Unis forschen für US-Militär an Panzerglas
• Rüstungsforschung: Fraunhofer untersucht Stabilität von Panzerglas
• US-Militär lässt in Deutschland forschen: Sprengstoff, Panzerglas und Munition
• Forschung zu Panzerglas durch Fraunhofer-Forscher
• Politik hinter Panzerglas in der Rüstung
• Wissenschaftliche Studie zur Geschosswirksamkeit und Panzerung
• Bundestagsdokumentation zu Rüstung und Panzermaterialien
• Rüstungsexportbericht mit Bezug zu Panzertechnologien
• Anwendungsstatus metallischer Werkstoffe für militärische Panzerungen
• Allgemeine Enzyklopädie zu Panzerglas in der Rüstung
• DIN EN 1063:2000-01 – Glas im Bauwesen – Sicherheitssonderverglasung – Prüfverfahren und Klasseneinteilung für den Widerstand gegen Beschuss.
• DIN EN 1063:2019-10 – Entwurf / prEN 1063:2019 – Überarbeitungsentwurf.
• VPAM-APR, Fassung 3, Stand 15.03.2021 – Allgemeine Prüfgrundlagen für ballistische Material-, Konstruktions- und Produktprüfungen.
• VPAM-BRV, Fassung 3, Stand 15.03.2021 – Sondergeschützte Fahrzeuge – Anforderungen, Klassifizierungen und Prüfverfahren.
• Rudolf Frieß: „Prüfung von ballistischem Material für Sonderschutzfahrzeuge“, 2006. Fachbeitrag des damaligen Leiters des Beschussamtes Ulm.
• Vetrotech / Saint-Gobain – Beschreibung des EN-1063-Prüfaufbaus.
• Hammerglass – öffentlich dokumentierte Produktbeispiele zur Bandbreite von Dicke und Flächengewicht beschusshemmender Verglasungen.